Κέντρο Αυτογνωσίας Γνωριμιών & Σχέσεων
Life Style & Love Union Academy
Πρώτα απ’ όλα, ευχαριστώ. Πάντα ήμουν περίεργος για το ανθρώπινο δυναμικό. Διάβαζα μυστικιστές, αγίους, «αβατάρ»· ωραία όλα αυτά, αλλά έμεναν φιλοσοφία… μέχρι που μου συνέβη κάτι. Έτρεχα τρίαθλο και με χτύπησε ένα φορτηγό. Έσπασα έξι σπονδύλους. Οι γιατροί δεν είχαν καλά νέα: φάρμακα εφ’ όρου ζωής και σιδερένιες ράβδοι στη σπονδυλική στήλη — ή να δω αν ο νους μου μπορεί να γιατρέψει το σώμα μου. Αυτό ήταν το καμπανάκι μου το 1986. Σκέφτηκα: «Αν όσα έμαθα ισχύουν, γιατί να μην το δοκιμάσω;». Το σώμα μου άλλαξε δραματικά προς το καλύτερο. Και τότε είπα: αν δούλεψε σε μένα, μπορώ να δω πώς δουλεύει και σε άλλους;
Άρχισα να μελετώ ανθρώπους που δεν άλλαζαν με την κλασική ή την εναλλακτική θεραπεία — κι ύστερα, ξαφνικά, γίνονταν καλά. Ρώτησα εκατοντάδες. Είχαν κοινά στοιχεία. Άλλοι έκαναν ειδικές δίαιτες ή πρωτόκολλα. Όμως ο μεγάλος κοινός παρονομαστής ήταν ο νους: άρχισαν να παρατηρούν πώς σκέφτονται, πώς δρουν, πώς νιώθουν κάθε μέρα. Γιατί όπως σκέφτεσαι, όπως συμπεριφέρεσαι και όπως αισθάνεσαι — αυτό είναι η προσωπικότητά σου. Και η προσωπικότητά σου καθορίζει την προσωπική σου πραγματικότητα. Άρα, αν θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου, πρέπει να αλλάξεις εσύ.
Η αλλαγή σημαίνει να σταματήσεις να είσαι «εσύ όπως σε ξέρεις» και να αρχίσεις να διαλέγεις αλλιώς: να σκέ φτεσαι, να μιλάς, να συμπεριφέρεσαι και να αισθάνεσαι αλλιώς. Η έρευνά μας δείχνει ότι όταν αυτό γίνεται επίμονα, ο οργανισμός αλλάζει βαθιά. Κι όταν το κάνεις αρκετά, γίνεσαι άλλος άνθρωπος. Η «παλιά» ασθένεια; Μένει στο παρελθόν, μαζί με την παλιά ταυτότητα.
Γίνεται αυτό να διδαχθεί; Υπάρχει επιστήμη από πίσω; Ναι. Αν αλλάξεις συμπεριφορά, ο εγκέφαλος φτιάχνει νέες συνάψεις. Κι αν πάψεις να ταΐζεις συναισθήματα όπως πόνο, ενοχή, λύπη και καλλιεργήσεις ανώτερα συναισθήματα — χαρά, έμπνευση, ευγνωμοσύνη — όχι στιγμιαία αλλά σταθερά, ο εγκέφαλος και το σώμα επαναρυθμίζονται.
Το πιο δύσκολο μέρος; Να μην παίρνεις σήμερα τις ίδιες αποφάσεις με χθες. Μόλις το κάνεις, βγαίνεις απ’ το γνώριμο. Νιώθεις άβολα, αβέβαιος. Ο νους κρατά αναμνήσεις του παρελθόντος· ξυπνάς και σκέφτεσαι προβλήματα — πρόσωπα, αντικείμενα, γεγονότα, μέρη, χρόνους. Κι επειδή κάθε πρόβλημα έχει συναισθηματικό φορτίο, πέφτεις ξανά στο παρελθόν. Η σκέψη είναι η γλώσσα του εγκεφάλου, το συναίσθημα η γλώσσα του σώματος. Σκέψη–συναίσθημα, ερέθισμα–αντίδραση: έτσι το σώμα ζει βιολογικά στο χθες. Και το σώμα είναι τόσο «αντικειμενικό» που δεν ξεχωρίζει αν το ερέθισμα είναι πραγματικό ή φανταστικό: αντιδρά σαν να συμβαίνει τώρα. Έτσι συντηρούνται τα ίδια γονιδιακά προγράμματα — η ουσία της επιγενετικής.
Λύση; Να μάθεις να κάθεσαι στη ζώνη του «άγνωστου» και να νιώθεις άνετα εκεί. Στη διαλογιστική πρακτική — και «διαλογισμός» κυριολεκτικά σημαίνει «εξοικειώνομαι» — κάθεσαι και λες: «Δεν θέλω να είμαι δυστυχισμένος, θυμωμένος, να κουτσομπολεύω, να παραπονιέμαι, να βρίσκω δικαιολογίες, να νιώθω έλλειψη. Αυτά ανήκουν στο παλιό μου εγώ». Καθώς συνειδητοποιείς τις ασυνείδητες σκέψεις, τις αυτόματες συνήθειες, τα συναισθήματα (ενοχή, λύπη, πόνο), σπάει ο «αυτόματος πιλότος». Θα ξεσηκωθεί αντίσταση: το σώμα θα ζητήσει να παραπονεθεί, να σηκωθεί, να τσεκάρει το κινητό. Μένεις. Ηρεμείς. Επιστρέφεις στο παρόν. Αυτή είναι νίκη. Με την επανάληψη, το σώμα υπακούει στον νέο νου. Απελευθερώνεται ενέργεια — για ίαση, δημιουργία, ανάπλαση.
Οι περισσότεροι ζουν σε ορμόνες στρες. Όσο πιο έντονο αρνητικό συναίσθημα, τόσο περισσότερη προσοχή χαρίζεις στο πρόβλημα — άρα και ενέργεια. Αν μάθεις να παραμένεις ήρεμος μπροστά στο ερέθισμα (αφεντικό, πρώην, δουλειά, κρίση), κρατάς την ενέργειά σου. Χαμηλώνεις την ένταση, παύεις να τρέφεσαι από το ίδιο σενάριο. Το σώμα χαλαρώνει στο παρόν.
Στους κύκλους και τα σεμινάρια μας, βλέπουμε εγκέφαλο και καρδιά να μπαίνουν σε «συνοχή» — τάξη, ρυθμός. Το στρες διασπά τον εγκέφαλο: τρέχεις από ερέθισμα σε ερέθισμα, δίκτυο σε δίκτυο. Όταν όμως διευρύνεις την προσοχή σου, όχι στο υλικό αντικείμενο αλλά στον χώρο, στην ενέργεια, ο εγκέφαλος συγχρονίζεται. Μπροστινά και πίσω κέντρα μιλούν μεταξύ τους, τα κύματα στοιχίζονται, η ενέργεια ανεβαίνει. Το βίωμα δεν είναι φόβος ή θυμός — είναι αγαλλίαση, ευφορία, αγάπη. Η καρδιά μπαίνει σε νέο ρυθμό, στέλνει ισχυρό σήμα στον εγκέφαλο. Ο άνθρωπος γίνεται δημιουργικός, βλέπει δυνατότητες, ζει συγχρονικότητες. Από τη μοναξιά του στρες περνά στο βίωμα της ενότητας — και ξαφνικά δεν «λείπει» τίποτα.
Αυτό είναι δεξιότητα. Και μια κοινωνία γεμάτη αποσπασμούς μας την απομακρύνει. Γι’ αυτό δουλεύουμε με πρακτικές. Η αλλαγή έχει δύο στάδια: «απο-μάθηση» (κόβω παλιές συνάψεις, συνήθειες, συναισθήματα) και «επαν-εκπαίδευση» (συνδέω νέες). Στην πράξη: κάθεσαι, εμφανίζονται σκέψεις/εντάσεις, επιστρέφεις στο παρόν — νίκη. Θέλεις να σηκωθείς να «τσεκάρεις»; Μένεις — νίκη. Επαναλαμβάνεις ώσπου το σώμα να υποταχθεί στον νέο νου. Έπειτα, γράφεις επί τούτου νέες «εγγραφές»: ποιες σκέψεις θέλεις να εγκαταστήσεις; Πώς θα μιλά ο εσωτερικός σου διάλογος; Κάνεις νοερές πρόβες: πώς θα φερθώ στον συνάδελφο, στον υφιστάμενο, στην πρώην; Η νοερή εξάσκηση χαράζει συνδέσεις σαν να το ’χεις ήδη ζήσει. Και — το πιο προχωρημένο — προεκπαιδεύεις το σώμα να νιώσει τώρα το συναίσθημα του μελλοντικού σου εαυτού. Αν το σώμα νιώσει από πριν «ευημερία», το εσωτερικό περιβάλλον δίνει άλλο σήμα στα γονίδια: νέα πρωτεΐνη, νέα φυσιολογία.
Έτσι γεννιέται μια νέα προσωπικότητα. Κι όταν καταλαβαίνεις το «γιατί», το «πώς» γίνεται εύκολο. Σε εβδομαδιαία εντατικά, βλέπουμε εντυπωσιακές βιολογικές αλλαγές: δείκτες ανοσίας, φλεγμονής, ακόμα και γονιδιακής έκφρασης μεταβάλλονται. Σε πειράματα με ευγνωμοσύνη, για παράδειγμα, λίγα λεπτά πρακτικής την ημέρα ανεβάζουν αξιοσημείωτα την ανοσοσφαιρίνη Α. Η καρδιά μπαίνει σε ρυθμό που λέει στον εγκέφαλο «είμαστε ασφαλείς». Το σώμα περνά από «επιβίωση» σε «ανάπλαση».
Γιατί συχνά οι «αφηγήσεις ενδυνάμωσης» (affirmations) δεν πιάνουν; Επειδή, αν το σώμα σου είναι παγιδευμένο σε φόβο/θυμό, ο νους λέει «είμαι καλά», αλλά το σώμα δεν το «αγοράζει». Πρώτα ρυθμίζεις το συναίσθημα (π.χ. ευγνωμοσύνη), ώστε ο νους και το σώμα να μιλάνε την ίδια γλώσσα. Τότε το αυτόνομο νευρικό σου σύστημα προγραμματίζεται για άλλη μοίρα.
Σημαντικό επίσης: ο διαλογισμός δεν είναι 20 λεπτά και μετά πίσω στο παλιό εγώ, στο τιμόνι ή στη δουλειά. Είναι να διατηρείς την κατάσταση όλη μέρα — με ανοιχτά μάτια. Γι’ αυτό διδάσκουμε τέσσερις μορφές: καθιστή, όρθια, «περπατητή» και ξαπλωτή. Μαθαίνεις να «περπατάς» ως ο νέος εαυτός. Όταν αυτό σταθεροποιείται, ο εξωτερικός κόσμος αλλάζει αναγκαστικά.
Στο πεδίο, βλέπουμε ιστορίες που συγκινούν: από χρόνιο πόνο που εξαφανίζεται μέχρι κινητικές ανακτήσεις μετά από εγκεφαλικά, ακόμα και βαριές διαγνώσεις σε ύφεση. Το κεντρικό μήνυμα δεν είναι ο εντυπωσιασμός, αλλά η αρχή: το σώμα είναι μηχανή παραγωγής πρωτεϊνών, και το «εσωτερικό περιβάλλον» — οι σκέψεις και τα συναισθήματα — ρυθμίζει την έκφραση των γονιδίων. Αν οι σκέψεις μπορούν να σε αρρωστήσουν μέσω του στρες, μπορούν και να σε γιατρέψουν μέσω της συνοχής και της ευγνωμοσύνης.
Πρακτικά βήματα για σένα:
Παρατήρηση: ποιες σκέψεις/συνήθειες/συναισθήματα ανήκουν στο «παλιό εγώ»;
Διακοπή μοτίβου: όταν εμφανιστούν, αναπνοή–παύση–επιστροφή στο παρόν. Μικρές «νίκες».
Νοερή πρόβα: γράψε και «παίξε» τον νέο εσωτερικό διάλογο και τις νέες συμπεριφορές.
Συναισθηματική πρόβα: καλλιέργησε καθημερινά ευγνωμοσύνη 2–3 φορές απ’ την καρδιά, όχι μηχανικά.
Μεταφορά «εκτός μαξιλαριού»: κράτησε την κατάσταση με ανοιχτά μάτια σε πραγματικές συνθήκες.
Επανάληψη: μέχρι να γίνει το σώμα σύμμαχος του νου.
Όταν μια κοινότητα ανθρώπων εφαρμόζει τη «φόρμουλα» και μοιράζεται αληθινές ιστορίες αλλαγής, κάτι αλλάζει συλλογικά. Τα δεδομένα είναι σημαντικά, αλλά ο πιο δυνατός «μάρτυρας» είναι ο άνθρωπος που στέκεται και λέει: «Αυτό ήμουν — και τώρα είμαι αλλιώς».
Αν θέλω να κρατήσεις ένα πράγμα, είναι αυτό: η αλλαγή είναι δεξιότητα. Μαθαίνεται. Και ξεκινά κάθε φορά που επιλέγεις να επιστρέψεις στο παρόν και να νιώσεις, πριν συμβεί, το μέλλον που θέλεις να ζήσεις.